Sáng ngày 22/02, Đảng ủy – HĐND – UBND – Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Long Hưng cùng với Ban công tác Mặt Trận và nhân dân thôn Hải Triều Xuân long trọng tổ chức Lễ hội truyền thống tại di tích lịch sử văn hóa Quốc gia đền thờ Trạng Nguyên Phạm Đôn Lễ năm 2026.
Dự và dâng hương có đồng chí Phạm Văn Bình – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND; đồng chí Phạm Thành Tâm – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND; đồng chí Vũ Thị Hương – Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Bùi Hảo Dương, Phó Chủ tịch UBND xã cùng các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy, HĐND, UBND; lãnh đạo các phòng, ban, ngành của xã và hàng nghìn người dân tham dự lễ hội.
Có thể nói rằng, từ lâu vùng đất Long Hưng đã nổi tiếng là vùng đất địa linh nhân kiệt, giàu truyền thống lịch sử, văn hóa, yêu nước và cách mạng; nơi phát tích Vương triều Trần, một trong những triều đại lừng lẫy của lịch sử Việt Nam; Long Hưng cũng là nơi đóng góp nhiều nhân tài cho đất nước; thời nào cũng có những anh hùng hào kiệt “Lưng đeo gươm, tay mềm mại bút hoa”. Trong các thời kỳ khoa cử của chế độ phong kiến, nhiều người con của vùng đất Long Hưng đã giữ chức vụ quan trọng trong chốn quan trường, nhưng vẫn giữ gìn được phẩm hạnh, khí tiết, có đóng góp to lớn cho dân tộc; trong đó Trạng nguyên Phạm Đôn Lễ ở thế kỷ XV với tài trí thông minh và kiến thức uyên bác, ông đã để lại cho hậu thế các trí thức đường đại, đến nay vẫn mang nhiều giá trị thực tiễn, được sử sách ghi nhận và nhân dân phụng thờ. Tư tưởng chói sáng trong hành trang của ông là sự khát vọng hành động để dân yên, nước ổn; là đau đáu nỗi niềm lo nước, thương dân.
Theo Đại việt sử ký toàn thư viết: Niên hiệu năm Hồng Đức 12 Triều vua Lê Thánh Tông mở khoa thi kén chọn nhân tài cho đất nước. Phạm Đôn Lễ lên kinh thành ứng thí. Cả ba lần khoa thi: Thi Hương, Thi Hội, Thi Đình ông đều đỗ thủ khoa. Ngày 27 (Tân Sửu năm thứ 12/1481), Vua ngự ở điện Kính Thiên, Thân ra văn sách, hỏi về lý số cho Phạm Đôn Lễ, Phạm Đôn Lễ trả lời vanh vách, rành mạch, lời lẽ phòng khoáng trôi chẩy như “nước chẩy, mây trôi”. Vua bèn cho đỗ Trạng nguyên – Tiến sỹ cập đệ.
Theo sử ghi lại ông sinh năm 1457; mất năm 1531, Cha ông người làng Tứ Kỳ, Hải Dương, mẹ ông người làng Hải Triều (nay là thôn Hải Triều Xuân, xã Long Hưng), Ngay từ nhỏ ông đã tỏ ra là người thông minh hơn người.
Khi về quê tại Làng Hải Triều, Ông thấy nhân dân trong làng có nghề dệt Chiếu nhưng chiếu làm ra không đẹp, khung dệt lại cao, lá chiếu không phẳng; Vì vậy ông luôn suy nghĩ tìm tòi giúp dân làng làm sao có những manh chiếu đẹp và đỡ vất vả. Trong một lần đi sứ Trung Quốc khi về qua vùng đất Quế Lâm (tỉnh Quảng Tây) ông thấy người dân nơi đây cũng dệt chiếu nhưng sản phẩm của họ lại đẹp hơn quê mình và kỹ thuật cũng đơn giản, tinh sảo hơn nhiều, đặc biệt là họ có ngựa đỡ đay. Thấy vậy ông liền mua bàn dệt rồi mang về làng Hới, cải tiến kỹ thuật và truyền dậy cho dân làng, hướng dẫn dân làng dệt chiếu Đậu từ Cói.
Cũng theo dân gian và các tư liệu điền dã để lại, Khi đê sông Luộc bị vỡ, Phạm Đôn Lễ đã giúp nhân dân kè lại cửa sông, cũng trong thời gian này không may công chúa con vua bị ốm nặng. Vốn tính trung thực, thường ngày hay can gián việc Vua, để Vua không nghe theo những kẽ nịnh thần. Nhưng nhân cơ hội này bọn gian thần đã vu cho ông: “ Công chúa ốm là do Phạm Đôn Lễ đào đắp đê cửa Luộc đã phạm tới long mạch”. Vua nghe theo lời xàm tấu của kẻ gian thần buộc ông từ quan. Ông trở về Hải Triều sau đó ông về sinh sống ở quên cha là Tứ Ký. Sau khi ông mất, nhân dân làng Hải Triều đã tấu với triều đình cho lập đền thờ ông, để nhân dân ngày đêm hương khói, thờ phụng. Hàng năm cứ vào ngày 06/Giêng, nhân dân các làng Hải Triều, Bùi Xá, Hà Xá, Thanh Triều, Kiều thạch, Mỹ Đại, Xuân Hải, Xuân Trúc… đều tổ chức lễ hội để tưởng nhớ tới Trạng nguyên Phạm Đôn Lễ – một người con hiếu học – một tài năng hết lòng vì dân, vì nước và được coi là ông tổ nghề Chiếu.
Trong những năm qua, kế thừa và phát huy truyền thống uống nước nhớ nguồn của dân tộc; Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân xã và nhân dân thôn Hải Triều Xuân nói riêng, nhân dân xã Long Hưng nói chung đã có nhiều việc làm nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, mà lễ hội đền Quan Trạng là một việc làm như thế.
Lê Dũng