Chiều ngày 24/10 (tức ngày 15 tháng 9 năm Bính Ngọ), tại Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh Đền Vân Đài, xã Hồng Minh trang trọng tổ chức Lễ khai mạc Lễ hội truyền thống đền Vân Đài năm 2026.
Về dự lễ khai mạc, đại biểu tỉnh Hưng Yên có đồng chí Bùi Trung Kiên, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh.
Về phía xã Hồng Minh có đồng chí Trần Minh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Phạm Văn Soi, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy; đồng chí Lưu Quang Phóng, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã; các đồng chí trong Ban Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ, lãnh đạo các phòng, ban, ngành, đoàn thể, Ban Chi ủy, Ban Công tác Mặt trận các thôn, các doanh nghiệp; cùng công đảo nhân dân trong thôn Chí Minh và những người con xa quê thôn Chí Minh.
Về phía xã Long Hưng, đoàn đại biểu do đồng chí Vũ Thị Hương, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã làm trưởng đoàn cùng đi có đồng chí Bùi Hảo Dương, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ, Phó Chủ tịch UBND xã, cùng cấp ủy, Ban Công tác Mặt trận và đông đảo bà con nhân dân chạ chị Tam Đường đã về chung vui, dâng hương ngày hội.
Tại buổi lễ, các đại biểu và nhân dân đã cùng ôn lại thân thế, sự nghiệp của Thánh Mẫu Diệu Dung công chúa (tự Diệu Từ Dong). Theo thần tích, bà là con gái Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông, em gái Công chúa Huyền Trân (Diệu Từ Ân). Dưới triều Đức Phật hoàng Trần Nhân Tông cai trị bà được giao trọng trách tổ chức sản xuất lương thực, cung ứng quân nhu cho triều đình. Với tầm nhìn và lòng quả cảm, bà đã cùng nhân dân quai đê ngăn mặn, khai khẩn vùng bãi bồi ven sông thành đồng ruộng phì nhiêu. Một lần đi qua vùng đất có 36 gò nổi giữa mênh mang sóng nước, trông thấy vầng mây ngũ sắc tựa đài sen huyền diệu, bà đã đặt tên cho mảnh đất này là Vân Đài. Tri ân công lao to lớn ấy, vua Trần đã sắc phong bà là “Trung Hưng Thượng Đẳng Thần”, cho phép nhân dân muôn đời phụng thờ. Đền Vân Đài đã vinh dự được UBND tỉnh cấp bằng xếp hạng Di tích lịch sử – văn hóa cấp tỉnh theo Quyết định số 94/QĐ-UB ngày 01/10/2004.
Nét đặc sắc, lắng đọng bậc nhất làm nên linh hồn của lễ hội đền Vân Đài chính là tục “giao chạ” giữa hai làng Tam Đường (xã Long Hưng) và Vân Đài (nay thuộc thôn Chí Minh, xã Hồng Minh). Xuất phát từ tình cảm ruột thịt giữa hai nàng công chúa triều Trần, nhân dân hai nơi đã kết nghĩa chạ chị (Tam Đường) và chạ em (Vân Đài). Suốt hơn 700 năm lời thề giao hảo, coi nhau như người một nhà và tục lệ không kết hôn giữa hai làng vẫn được các thế hệ con cháu nâng niu, gìn giữ. Theo lệ cũ, cứ đến ngày rằm tháng Hai (ngày giỗ Công chúa Huyền Trân), chạ em Vân Đài lại dâng lễ sang Tam Đường; và tới rằm tháng Chín (ngày hóa của Thánh Mẫu Diệu Dung), người dân chạ chị Tam Đường lại rộn rã rước lễ sang đền Vân Đài chung lo việc họ.
Góp phần tạo nên phong vị độc đáo cho ngày hội giao chạ là tục dâng “Cỗ cá thờ”. Những con cá trôi, trắm, chép được chăm sóc cẩn trọng, chế biến giữ nguyên vảy, nhồi đượm các gia vị thảo mộc dân gian rồi đem rán chín nguyên con, dâng lên bàn thờ Mẫu với lòng thành kính cầu cho quốc thái dân an, mùa màng tươi tốt. Tình nghĩa giao chạ bền chặt này cũng là một trong những mảnh ghép quan trọng cấu thành giá trị văn hóa của Lễ hội Đền Trần được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.
(Theo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Hồng Minh).