Chuyển đổi số không đơn thuần là sử dụng máy tính, điện thoại thông minh hay đưa hồ sơ lên mạng. Đó là quá trình thay đổi cách làm việc, cách cung cấp dịch vụ và cách người dân tiếp cận cơ hội dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Với Long Hưng, chuyển đổi số chỉ thật sự có ý nghĩa khi giúp người dân bớt đi lại, giảm thời gian chờ đợi, tiếp cận thông tin nhanh hơn, sản xuất – kinh doanh hiệu quả hơn và sử dụng môi trường số an toàn hơn.
Trong vài năm trở lại đây, công nghệ số đã đi vào hầu hết các hoạt động thường ngày: từ liên lạc, học tập, mua bán, thanh toán, tìm kiếm việc làm đến giải quyết thủ tục hành chính. Sự thay đổi này diễn ra không phụ thuộc vào việc chúng ta có gọi tên nó là “chuyển đổi số” hay không. Khi ngày càng nhiều dịch vụ được thiết kế trên môi trường số, kỹ năng số và khả năng sử dụng dữ liệu trở thành một phần của năng lực sống, năng lực lao động và năng lực tiếp cận dịch vụ công của mỗi người.
Đối với xã Long Hưng, yêu cầu này càng rõ nét trong bối cảnh địa phương hiện nay được hình thành trên cơ sở sắp xếp thị trấn Hưng Nhân và các xã Thái Hưng, Tân Lễ, Tiến Đức, Liên Hiệp theo Nghị quyết số 1666/NQ-UBTVQH15 năm 2025. Một đơn vị hành chính mới với phạm vi phục vụ rộng hơn đặt ra yêu cầu phải tổ chức công việc khoa học hơn, dữ liệu thống nhất hơn và tạo nhiều kênh để người dân tiếp cận chính quyền thuận tiện hơn. Đây là một trong những lý do thực tiễn khiến chuyển đổi số cần được nhìn nhận như một phương thức làm việc và phục vụ mới, chứ không chỉ là một phong trào công nghệ.
Có thể nói ngắn gọn: câu hỏi của hôm nay không còn chỉ là “có chuyển đổi số hay không”, mà là “chuyển đổi số như thế nào để hiệu quả, an toàn, dễ sử dụng và không để ai bị bỏ lại phía sau”.
1. Hiểu đúng về chuyển đổi số: không phải “đưa cái cũ lên máy tính”
Số hóa là chuyển thông tin từ dạng giấy hoặc thủ công sang dạng số. Ứng dụng công nghệ là dùng phần mềm để hỗ trợ một công việc. Còn chuyển đổi số đi xa hơn: xem lại toàn bộ quy trình để công việc được thực hiện đơn giản hơn, dữ liệu có thể dùng lại, người dân không phải khai đi khai lại cùng một thông tin và kết quả có thể được theo dõi rõ ràng hơn. Vì vậy, chuyển đổi số trước hết là đổi mới cách tổ chức công việc, sau đó mới là câu chuyện thiết bị hay phần mềm.
2. Vì sao chuyển đổi số trở thành yêu cầu tất yếu trong giai đoạn hiện nay?
2.1. Vì cách người dân tiếp cận dịch vụ đã thay đổi
Điện thoại thông minh đã trở thành công cụ để người dân tra cứu thông tin, liên lạc, thanh toán, học tập và thực hiện nhiều giao dịch. Khi thói quen xã hội thay đổi, phương thức cung cấp dịch vụ công và dịch vụ thiết yếu cũng phải thích ứng. Nếu một thủ tục có thể nộp hồ sơ trực tuyến, theo dõi trạng thái từ xa và nhận kết quả theo quy định mà vẫn bắt buộc người dân đi lại nhiều lần thì công nghệ chưa tạo ra giá trị thực chất. Ngược lại, nếu quy trình được thiết kế tốt, chuyển đổi số giúp giảm thời gian, chi phí đi lại và áp lực tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ.
2.2. Vì mô hình quản lý mới cần dữ liệu thống nhất và quy trình liền mạch
Sau sắp xếp đơn vị hành chính, xã Long Hưng có không gian quản lý và phục vụ được hợp nhất từ thị trấn Hưng Nhân và bốn xã trước đây. Trong bối cảnh đó, dữ liệu dân cư, hồ sơ, thông tin chuyên ngành và quy trình giải quyết công việc càng cần được chuẩn hóa, kết nối và cập nhật nhất quán. Nếu dữ liệu bị chia cắt, lưu trữ rời rạc hoặc mỗi bộ phận dùng một cách khác nhau, người dân có thể phải cung cấp lại thông tin, cán bộ mất thời gian đối chiếu và việc tổng hợp phục vụ chỉ đạo, điều hành cũng khó chính xác. Chuyển đổi số vì thế gắn trực tiếp với yêu cầu nâng cao chất lượng quản trị ở một đơn vị hành chính mới.
2.3. Vì năng lực cạnh tranh của hộ gia đình và cơ sở sản xuất đang gắn với năng lực số
Từ bán nông sản qua mạng xã hội, giới thiệu sản phẩm trên sàn thương mại điện tử, nhận thanh toán không dùng tiền mặt, quản lý đơn hàng đến truy xuất nguồn gốc, ngày càng nhiều khâu trong hoạt động sản xuất – kinh doanh có thể được hỗ trợ bởi công nghệ. Người biết khai thác công cụ số có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng, giảm chi phí quảng bá và chủ động hơn về thông tin thị trường. Điều này không có nghĩa mọi hộ dân đều phải kinh doanh trực tuyến, nhưng kỹ năng số đang dần trở thành một lợi thế lao động và kinh doanh giống như kỹ năng sử dụng máy móc hay kỹ năng giao tiếp trước đây.
2.4. Vì các dịch vụ công, an sinh và định danh điện tử ngày càng liên thông
Quyết định số 06/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ đặt ra việc ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, phát triển kinh tế – xã hội, công dân số và công tác chỉ đạo, điều hành. Tại cơ sở, việc hỗ trợ người dân cài đặt, kích hoạt và tích hợp thông tin trên ứng dụng VNeID, trong đó có thông tin an sinh xã hội, là một hướng làm thiết thực. Khi các tiện ích này được dùng đúng cách, người dân có thể giảm việc mang theo nhiều giấy tờ, thuận lợi hơn khi xác thực thông tin và tiếp cận một số dịch vụ liên thông.
2.5. Vì “không tham gia môi trường số” không đồng nghĩa với “không có rủi ro số”
Lừa đảo qua điện thoại, giả danh cơ quan nhà nước, đường link giả, mã QR độc hại, chiếm đoạt tài khoản mạng xã hội hoặc tài khoản ngân hàng có thể tác động tới bất kỳ ai. Do đó, chuyển đổi số phải đi cùng kỹ năng an toàn số. Người dân càng hiểu cách xác thực nguồn tin, bảo vệ mật khẩu, nhận biết yêu cầu cung cấp mã OTP bất thường và kiểm tra đường dẫn chính thống thì khả năng tự bảo vệ càng cao. Nói cách khác, kỹ năng số hôm nay không chỉ để “dùng được dịch vụ” mà còn để “tránh bị lợi dụng”.
3. Chuyển đổi số tại Long Hưng cần bắt đầu từ nền tảng những việc cụ thể
Chuyển đổi số sẽ khó thuyết phục nếu chỉ dừng ở khẩu hiệu. Điều quan trọng là xã Long Hưng cần xây dựng nền tảng cho quá trình này từ những hoạt động thực tế: tổ chức tập huấn chuyển đổi số cho đội ngũ cán bộ, phối hợp với các đơn vị viễn thông – công nghệ thông tin để phát triển hạ tầng số, chính quyền số và hỗ trợ người dân tham gia xã hội số.
Các hoạt động như “Bình dân học vụ số”, phổ cập kiến thức về trí tuệ nhân tạo và kỹ năng an toàn mạng cho đội ngũ cán bộ cơ sở; niêm yết thủ tục hành chính, hướng dẫn tổ chức và công dân nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã; đăng tải hướng dẫn sử dụng Cổng Dịch vụ công quốc gia và tiện ích trên VNeID lên Cổng thông tin điện tử xã là những việc cần được triển khai đồng bộ. Qua đó, chuyển đổi số ở Long Hưng sẽ đi từ hạ tầng, kỹ năng đến dịch vụ cụ thể.
Ở cấp tỉnh, Kế hoạch số 155/KH-UBND ngày 30/12/2025 về chuyển đổi số tỉnh Hưng Yên năm 2026 đặt trọng tâm vào nâng cao hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương hai cấp, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Tỉnh cũng ban hành Kế hoạch số 278/KH-UBND ngày 13/7/2026 cho giai đoạn 2026-2030. Đây là bối cảnh quan trọng để các hoạt động tại Long Hưng được triển khai đồng bộ với hệ thống của tỉnh, tránh đầu tư rời rạc hoặc mỗi nơi một nền tảng.
4. Người dân Long Hưng được lợi gì khi chuyển đổi số đi vào thực chất?
4.1. Giảm thời gian và chi phí khi giải quyết thủ tục hành chính
Lợi ích dễ nhận thấy nhất là khả năng tra cứu thủ tục, chuẩn bị thành phần hồ sơ, nộp hồ sơ trực tuyến đối với thủ tục đủ điều kiện, theo dõi tiến độ và nhận thông báo mà không phải đến trụ sở nhiều lần. Đặc biệt với một xã có địa bàn sau sắp xếp rộng hơn trước, mỗi lần giảm được một chuyến đi là giảm được thời gian, chi phí và công sức cho người dân. Tuy nhiên, để lợi ích này thành hiện thực, thủ tục trực tuyến phải dễ dùng, thông tin hướng dẫn phải rõ và phải có người hỗ trợ khi công dân gặp vướng mắc.
4.2. Tiếp cận thông tin chính thống nhanh hơn
Cổng thông tin điện tử, hệ thống truyền thanh ứng dụng công nghệ, các kênh số chính thức và nền tảng định danh giúp chính quyền cung cấp thông tin nhanh hơn tới người dân. Trong tình huống có thay đổi về thủ tục, lịch tiếp nhận hồ sơ, cảnh báo thiên tai, dịch bệnh hoặc thủ đoạn lừa đảo mới, tốc độ truyền tải thông tin có ý nghĩa rất lớn. Khi người dân biết phân biệt kênh chính thống với trang giả mạo, môi trường số trở thành công cụ nâng cao khả năng tiếp cận thông tin thay vì tạo thêm nhiễu loạn.
4.3. Mở rộng cơ hội cho nông nghiệp, chăn nuôi, hộ kinh doanh và dịch vụ
Đối với hộ sản xuất, chuyển đổi số có thể bắt đầu từ những việc nhỏ: dùng điện thoại chụp sản phẩm rõ ràng, tạo trang giới thiệu uy tín, sử dụng mã QR để cung cấp thông tin, thanh toán không dùng tiền mặt, ghi chép chi phí và doanh thu bằng ứng dụng, hoặc kết nối với khách hàng qua các nền tảng phổ biến. Khi sản phẩm có thông tin rõ ràng và có thể tiếp cận khách hàng ngoài phạm vi địa phương, khả năng mở rộng thị trường được cải thiện. Điều quan trọng là lựa chọn công cụ phù hợp với quy mô, không chạy theo công nghệ vượt quá nhu cầu thực tế.
4.4. Hỗ trợ học tập, y tế và an sinh
Nền tảng số có thể hỗ trợ phụ huynh nhận thông tin của nhà trường, học sinh tiếp cận học liệu, người dân tra cứu hướng dẫn chăm sóc sức khỏe, đặt lịch hoặc tiếp cận thông tin y tế khi có dịch vụ phù hợp. Với an sinh xã hội, việc chuẩn hóa dữ liệu và liên thông thông tin có thể giúp xác định đúng đối tượng, giảm trùng lặp và rút ngắn thời gian đối chiếu. Tuy vậy, thông tin sức khỏe, tài chính và dữ liệu cá nhân là dữ liệu nhạy cảm; người dân cần ưu tiên ứng dụng, trang web và kênh chính thức, hạn chế cung cấp thông tin cho dịch vụ không rõ nguồn gốc.
4.5. Tăng khả năng tham gia và phản hồi của người dân
Môi trường số tạo thêm kênh để người dân gửi phản ánh, tra cứu thông tin, theo dõi kết quả và đóng góp ý kiến. Khi quy trình tiếp nhận và phản hồi được chuẩn hóa, các ý kiến của người dân có thể được ghi nhận, phân loại và xử lý minh bạch hơn. Đây là một giá trị quan trọng của chuyển đổi số: không chỉ “đưa dịch vụ lên mạng”, mà còn giúp quá trình tương tác giữa người dân và cơ quan phục vụ có dữ liệu, có dấu vết và có khả năng theo dõi tốt hơn.
5. Không để khoảng cách số trở thành khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ
Chuyển đổi số chỉ thành công khi phần lớn người dân có thể sử dụng được hoặc được hỗ trợ sử dụng. Người cao tuổi, người ít tiếp xúc với công nghệ, người có thiết bị cũ, người khuyết tật hoặc người không có kết nối Internet ổn định có thể gặp nhiều khó khăn hơn. Vì thế, chuyển đổi số cần theo nguyên tắc bao trùm: khuyến khích người dân tự thực hiện khi có khả năng, đồng thời duy trì hướng dẫn trực tiếp, điểm hỗ trợ và phương án phục vụ phù hợp cho những trường hợp cần trợ giúp.
Tổ công nghệ số cộng đồng, đoàn viên thanh niên, cán bộ thôn, hội phụ nữ, hội nông dân và các lực lượng gần dân có thể đóng vai trò “người hướng dẫn tại chỗ”. Nhưng cách hỗ trợ cũng cần tôn trọng an toàn dữ liệu: hướng dẫn người dân tự nhập mật khẩu, tự xác nhận giao dịch; không giữ hộ mật khẩu, mã OTP hoặc thông tin ngân hàng. Hỗ trợ tốt là giúp người dân tự làm được lần sau, chứ không phải làm thay mãi mãi.
6. An toàn số phải đi trước một bước
Càng sử dụng nhiều dịch vụ số, giá trị của tài khoản và dữ liệu cá nhân càng lớn. Vì vậy, kỹ năng phòng chống lừa đảo phải được coi là một phần không thể tách rời của chuyển đổi số. Mỗi người dân có thể bắt đầu bằng những nguyên tắc rất cụ thể:
6.1. Không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin thẻ ngân hàng cho người gọi điện hoặc nhắn tin yêu cầu, kể cả khi họ tự xưng là cán bộ cơ quan nhà nước, ngân hàng hoặc công an.
6.2. Khi nhận đường link lạ, yêu cầu cài ứng dụng ngoài kho ứng dụng chính thức hoặc quét mã QR để “xác minh tài khoản”, cần dừng lại và kiểm tra qua kênh chính thống trước khi thao tác.
6.3. Dùng mật khẩu đủ mạnh, khác nhau cho các tài khoản quan trọng; bật xác thực hai lớp khi dịch vụ hỗ trợ.
6.4. Không đăng công khai ảnh giấy tờ tùy thân, thông tin tài khoản, vé máy bay, mã hồ sơ hoặc các dữ liệu có thể bị lợi dụng để giả mạo.
6.5. Khi nghi ngờ bị lừa đảo, cần liên hệ ngay ngân hàng hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ để khóa giao dịch/tài khoản nếu cần, đồng thời báo cơ quan chức năng theo hướng dẫn chính thức.
6.6. Cập nhật điện thoại và ứng dụng thường xuyên; chỉ cài phần mềm từ nguồn tin cậy; kiểm tra quyền truy cập của ứng dụng đối với danh bạ, ảnh, micro và vị trí.
7. Mỗi người dân có thể bắt đầu chuyển đổi số từ 6 việc thiết thực
7.1. Biết sử dụng danh tính số và dịch vụ công theo nhu cầu. Cài đặt và sử dụng VNeID, Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc các nền tảng chính thức khi cần; bảo vệ tài khoản như bảo vệ giấy tờ tùy thân.
7.2. Rèn kỹ năng tìm kiếm và kiểm chứng thông tin. Ưu tiên website có tên miền và thông tin cơ quan rõ ràng; kiểm tra nguồn trước khi chia sẻ tin về chính sách, sức khỏe, tài chính hoặc cảnh báo xã hội.
7.3. Làm quen với thanh toán số nhưng đặt an toàn lên trước. Có thể sử dụng chuyển khoản, mã QR hoặc ví điện tử phù hợp; luôn kiểm tra tên người nhận, số tiền và nội dung trước khi xác nhận.
7.4. Tận dụng công cụ số cho học tập và sản xuất – kinh doanh. Học cách chụp ảnh sản phẩm, lưu sổ sách điện tử, sử dụng bản đồ, tra cứu giá cả, học trực tuyến hoặc tiếp cận các khóa kỹ năng số phù hợp.
7.5. Chủ động học kỹ năng phòng chống lừa đảo. Trao đổi với người thân, đặc biệt là người cao tuổi và trẻ em, về các thủ đoạn giả danh, chiếm quyền tài khoản và lừa chuyển tiền.
7.6. Hỏi khi chưa rõ, không ngại công nghệ. Tìm sự hỗ trợ từ Trung tâm Phục vụ hành chính công, cán bộ thôn, Tổ công nghệ số cộng đồng hoặc người có kỹ năng; mục tiêu là hiểu cách làm và tự thực hiện được.
8. Để chuyển đổi số ở Long Hưng thực chất: 7 điểm cần ưu tiên
8.1. Lấy người dân làm thước đo. Đánh giá bằng thời gian được rút ngắn, số lần đi lại được giảm, mức độ dễ hiểu của hướng dẫn và mức độ hài lòng thực tế; không chỉ đếm số tài khoản hoặc số hồ sơ trực tuyến.
8.2. Chuẩn hóa dữ liệu sau sắp xếp. Dữ liệu phải đúng, đủ, cập nhật và có trách nhiệm quản lý rõ ràng. Dữ liệu sai sẽ làm quy trình số nhanh hơn nhưng sai nhanh hơn.
8.3. Ưu tiên các thủ tục có tần suất sử dụng cao. Tập trung cải thiện những việc người dân thường xuyên cần giải quyết, sau đó mở rộng dần; tránh dàn trải nguồn lực vào quá nhiều ứng dụng ít người dùng.
8.4. Hỗ trợ tại chỗ và “cầm tay chỉ việc” có nguyên tắc. Tổ chức các buổi hướng dẫn ngắn tại thôn, trường học, nhà văn hóa; chú trọng nhóm người cao tuổi, hộ sản xuất và người ít kỹ năng số; tuyệt đối không yêu cầu người dân giao mật khẩu hay mã OTP cho người hỗ trợ.
8.5. Kết hợp chuyển đổi số với phát triển kinh tế địa phương. Hỗ trợ hộ sản xuất, chăn nuôi, kinh doanh xây dựng thông tin sản phẩm, thanh toán số, quản lý đơn hàng, tiếp cận thị trường và công cụ truy xuất phù hợp.
8.6. Đưa an toàn thông tin vào mọi hoạt động tuyên truyền. Mỗi nội dung hướng dẫn sử dụng dịch vụ số nên đi kèm cảnh báo về lừa đảo, bảo vệ dữ liệu cá nhân và kênh liên hệ chính thức.
8.7. Dùng ít nền tảng nhưng dùng tốt. Ưu tiên các hệ thống chính thức, có khả năng kết nối và dùng chung dữ liệu; hạn chế tạo thêm ứng dụng rời rạc khiến người dân phải nhớ nhiều tài khoản và cán bộ phải nhập dữ liệu nhiều lần.
9. Chuyển đổi số là phương tiện; con người và chất lượng phục vụ mới là mục tiêu
Điểm quan trọng nhất cần thống nhất trong nhận thức là: chuyển đổi số không phải một cuộc chạy đua mua sắm thiết bị và cũng không phải đưa mọi hoạt động lên mạng bằng mọi giá. Công nghệ chỉ có giá trị khi giải quyết được một vấn đề cụ thể. Một dịch vụ công trực tuyến tốt phải giúp người dân dễ làm hơn; một cơ sở dữ liệu tốt phải giúp giảm khai báo trùng lặp; một kênh truyền thông số tốt phải giúp thông tin chính thống đến nhanh hơn; một chương trình kỹ năng số tốt phải giúp người học tự làm được và tự bảo vệ mình.
Với Long Hưng, quá trình chuyển đổi số có thêm ý nghĩa sau sắp xếp đơn vị hành chính: đây là cơ hội để thiết kế lại cách phục vụ trên một nền tảng thống nhất thay vì duy trì những cách làm rời rạc trước đây. Nếu làm đúng, công nghệ sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa người dân ở các khu vực khác nhau trong xã với Trung tâm Phục vụ hành chính công; giúp dữ liệu được khai thác tốt hơn cho quản lý; đồng thời mở rộng cơ hội học tập, sản xuất và kinh doanh.
Tính “tất yếu” của chuyển đổi số vì thế không nên được hiểu như một khẩu hiệu. Nó xuất phát từ thực tế rằng môi trường sống, phương thức giao dịch, cách cung cấp dịch vụ và phương thức quản lý đang ngày càng dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Chủ động trang bị kỹ năng giúp mỗi người tận dụng lợi ích và giảm rủi ro; còn chậm thích ứng có thể làm tăng chi phí, mất cơ hội và dễ bị tổn thương hơn trước các thủ đoạn trên không gian mạng.
Chuyển đổi số bắt đầu từ những việc rất gần gũi: biết tra cứu một thủ tục trước khi đi làm hồ sơ; biết sử dụng một ứng dụng chính thức; biết chuyển khoản an toàn; biết bảo vệ tài khoản; biết tìm thông tin đáng tin cậy; biết dùng công cụ số để học tập hoặc bán sản phẩm; biết hướng dẫn cha mẹ, ông bà tránh cuộc gọi lừa đảo. Mỗi kỹ năng nhỏ tích lũy lại sẽ tạo nên một cộng đồng số tự tin hơn và an toàn hơn.
Mỗi người dân không cần trở thành chuyên gia công nghệ. Điều cần thiết là đủ kỹ năng để sử dụng những công cụ phục vụ chính mình, đủ tỉnh táo để nhận biết rủi ro và đủ chủ động để học khi xuất hiện dịch vụ mới. Cùng với việc chính quyền tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, quy trình và hỗ trợ người dân, sự chủ động của từng gia đình sẽ quyết định chuyển đổi số có đi vào đời sống thực chất hay không.